Qiziq gap shuki, AQSh Oliy sudi endi ‘geofence’ qidiruv buyruqlarini qanchalik qo‘llash masalasida qaror chiqarishi kutilmoqda. Bu usul huquqni muhofaza qilish organlariga texnologiya gigantlarining ma’lumotlar bazasini keng qamrovda tekshirish imkonini beradi.
Menimcha, bu mavzu hozir juda bahsli. Bir tomondan, jinoyatchilarni aniqlashda samaradorlikni oshirish uchun texnologiyalardan foydalanish kerak, deyayotganlar bor. Boshqa tomonda esa, shaxsiy hayotni himoya qilish muhimligini da’vo qiluvchilar bor.
Shu jihatdan, ‘geofence’ qidiruvi degani, ma’lum bir hududdagi barcha qurilmalarning joylashuv ma’lumotlarini sud so‘rovi asosida yig‘ishdir. Tasavvur qiling, Toshkentda biror joyda jinoyat sodir bo‘lib, politsiya bir vaqtning o‘zida barcha telefon egalari joylashgan joyni tekshiradi. Bu holatda kimdir jinoyatga aloqasi yo‘qligini isbotlashga majbur bo‘lishi mumkin.
E’tibor bergan bo‘lsangiz, bu masala nafaqat texnologik, balki axloqiy va huquqiy masalalarni ham keltirib chiqaradi. Shuningdek, bu qaror nafaqat AQSh, balki butun dunyo uchun o‘qituvchi bo‘lishi mumkin. Chunki texnologiyalar tez rivojlanmoqda, lekin qonunlar ular bilan birga harakat qilishda qiynalmoqda.
Siz nima deb o‘ylaysiz? Shaxsiy ma’lumotlar va xavfsizlik orasidagi chegarani qayerda belgilash kerak? ‘Geofence’ qidiruvi adolatdan chetga chiqarmikan?